Dizel ve Benzin Arasındaki Fark Nedir? Yakıt, Bakım ve Maliyetler

Araç satın alma süreci, teknik detaylar ve ekonomik hesaplamalarla dolu karmaşık bir yolculuktur. Sürücülerin bu süreçte en sık karşılaştığı ikilem ise şüphesiz "Dizel mi yoksa benzinli mi?" sorusudur. Bu karar, yalnızca yakıt istasyonundaki pompa tercihini değil; aracın performansını, periyodik bakım masraflarını, ikinci el değerini ve uzun vadeli kullanım maliyetlerini doğrudan etkiler. Dizel ve benzin arasındaki fark, motor teknolojisinden kimyasal enerji dönüşümüne kadar geniş bir yelpazeyi kapsar. Aracınızın kalbini oluşturan motorun, fabrika verilerine uygun performans göstermesi ve uzun ömürlü olması için doğru bakım ürünlerinin kullanılması şarttır. Oilmarkt olarak, otomotiv dünyasındaki en kaliteli motor yağı, filtre ve bakım setlerini sizlerle buluştururken, bu rehberimizde iki dev motor teknolojisini tüm detaylarıyla karşılaştırıyoruz. 

Otomobillerde Kullanılan Yakıt Türleri Nelerdir?

Günümüz otomotiv endüstrisi, çevresel kaygılar ve performans arayışları doğrultusunda çeşitlense de içten yanmalı motorlarda temel olarak iki ana yakıt türü hakimiyetini korumaktadır: Benzin ve Dizel. Bunun yanı sıra LPG, elektrik ve hibrit teknolojileri de pazar payını artırmaktadır. Ancak fosil yakıtlı araçların çalışma prensipleri ve bakım ihtiyaçları, otomotiv özel ürünleri pazarının en büyük dilimini oluşturmaya devam etmektedir. Her yakıt türü, motorun tasarımını, sıkıştırma oranını ve ihtiyaç duyduğu yakıt katkıları türünü belirler.

Kısaca yakıt türleri:

• Benzin: Kıvılcımla ateşlemeli motorlarda kullanılır.
• Dizel (motorin): Sıkıştırma ile tutuşmalı motorlarda kullanılır.
• LPG: Benzinli motorlara uyarlanabilen alternatif yakıt.
• Elektrik / Hibrit: İçten yanmalı + elektrik kombinasyonları veya tam elektrikli yapı.
• Alternatifler: Biyo-yakıtlar ve sentetik yakıtlar (pazara/ülkeye göre değişir).

Dizel Nedir?

Teknik olarak dizel, ham petrolün damıtılması (rafinasyonu) sırasında 200-300°C aralığında elde edilen, benzine göre daha yoğun ve enerji kapasitesi yüksek bir sıvı yakıttır. Kimyasal yapısı gereği parlaması için kıvılcıma ihtiyaç duymaz; yüksek basınç ve sıcaklık altında kendi kendine tutuşabilir. Bu özellik, dizel motorların çalışma karakterini belirleyen temel unsurdur.

Dizel Araç Nedir?

Dizel araçlar, Rudolf Diesel tarafından icat edilen ve sıkıştırma ile ateşleme prensibine dayalı motor teknolojisini kullanan taşıtlardır. Bu araçlarda buji bulunmaz. Pistonlar havayı yüksek oranda sıkıştırır ve bu sıkışma sonucu ısınan havanın üzerine enjektörler vasıtasıyla yakıt püskürtülür. Oluşan patlama, pistonu aşağı iterek hareketi sağlar. Binek otomobillerden ağır sanayi makinelerine, gemilerden jeneratörlere kadar geniş bir kullanım alanı vardır.

Dizel Araçların Avantajları Nelerdir?

Dizel araçların popülaritesini korumasının arkasında yatan temel sebepler şunlardır:

• Yakıt Ekonomisi: Dizel motorlar, benzine göre daha yüksek termal verimliliğe sahiptir, bu da litre başına daha fazla kilometre (menzil) anlamına gelir.
• Yüksek Tork: Düşük devirlerde üretilen yüksek tork gücü, özellikle yokuşlarda ve yüklü durumlarda aracın bayılmadan gitmesini sağlar.
• Dayanıklılık: Yüksek basınca dayanması gereken dizel motor blokları, genellikle daha sağlam ve kalın malzemelerden üretilir.
• İkinci El Değeri: Yakıt ekonomisi sebebiyle ikinci el piyasasında genellikle hızlı alıcı bulur.

Dizel Araçlar Hangi Yakıtı Kullanır?

Dizel araçlar, halk arasında "motorin" veya "mazot" olarak da bilinen dizel yakıtı kullanır. Modern dizel araçlarda (Euro 5 ve Euro 6 motorlar), kükürt oranı düşürülmüş, setan sayısı (yanma kalitesi) artırılmış "Ultra Düşük Kükürtlü Dizel" kullanımı zorunludur. Kalitesiz kaçak yakıt kullanımı, hassas enjektör sistemlerine zarar verebilir. Bu nedenle, düzenli aralıklarla yakıt katkıları kullanarak enjektör temizliği sağlamak ve yanma kalitesini artırmak motor sağlığı için önemlidir.

Dizel Araçlara Benzin Konulursa Ne Olur?

Dizel motorların çalışma prensibi ve yakıt sistemi, genellikle mazotun (motorin) yapısal özelliği olan yağlayıcılık faktörü üzerine kurgulanmıştır. Ancak yanlışlıkla benzin ikmali yapılması durumunda, sistemin işleyişinde bazı istenmeyen senaryoların gelişme ihtimali bulunur:

• Yağlama Eksikliği Riski: Benzin, mazotun aksine bir çözücü (solvent) karakterine sahiptir. Bu durum, dizel yakıtın sağladığı koruyucu yağ tabakasının incelmesine veya kaybolmasına yol açabilir.
• Sürtünme ve Aşınma İhtimali: Yağlamanın azalmasıyla birlikte, özellikle yakıt sistemi içindeki yüksek basınç pompası ve enjektörler gibi hassas parçaların metal yüzeyleri arasında sürtünme artabilir. Bu durum, parçaların normalden daha hızlı aşınmasına zemin hazırlayabilir.
• Metal Çapak Oluşumu: Sürtünmenin artması halinde, sistemden kopabilecek mikroskobik metal parçacıklarının yakıt hattına karışma riski doğabilir. Bu parçacıkların motora ulaşması durumunda ise daha kapsamlı onarım süreçleri gerekebilir.
• Yanma Dengesizliği: Dizel ve benzinin tutuşma sıcaklıkları farklı olduğundan, bu karışım motorun çalışma ritminde düzensizliklere, sarsıntılı çalışmaya veya motorun tamamen durmasına neden olabilir.

Aracın çalıştırılıp çalıştırılmadığına veya ne kadar süre kullanıldığına bağlı olarak sonuçlar değişebilse de, dizel sisteme benzin karışması; yakıt sisteminde ve motorda ciddi maliyetli hasarların oluşması yönünde yüksek bir risk potansiyeli taşır.

Dizel Araçların Bakımı Nasıl Yapılır?

Dizel motorlar, yapıları gereği benzinli motorlara göre daha hassas bir bakım süreci gerektirir. Bakım maliyetleri bir miktar daha yüksek olabilir ancak doğru ürünlerle bu maliyet uzun vadede amorti edilir.

• Filtre Değişimi: Mazot filtresi, havadaki nemi ve yakıttaki partikülleri tutar. Tıkanması durumunda pompa arızaları yaşanabilir. Yedek parça seçiminde orijinal veya eşdeğer kalitede filtreler tercih edilmelidir.
• Enjektör ve Pompa: Dizel sistem temizleyiciler kullanılarak kurum oluşumu engellenmelidir.
• Partikül Filtres (DPF): DPF tıkanıklığını önlemek için aracı zaman zaman yüksek devirde kullanmak ve düşük kül oranlı yağlar seçmek gerekir.
• Kış Bakımı: Soğuk havalarda yakıtın donmasını engellemek ve soğutma sistemini korumak için kaliteli bir antifriz kullanılmalıdır.

“Dizel Araç Bakımında Neye Dikkat Edilmelidir?” Sorusunun en önemli cevabı; düzenli yakıt filtresi değişimi, enjektör temizliği ve partikül filtresine uygun motor yağı kullanımıdır.

Dizel Araçlar İçin En Uygun Motor Yağı Hangisidir?

Dizel motorlarda oluşan kurum miktarı benzinli araçlara göre daha fazladır. Bu sebeple kullanılacak yağın kurum temizleme (deterjan) özelliği yüksek olmalıdır. Özellikle DPF (Dizel Partikül Filtresi) bulunan yeni nesil araçlarda, "Low SAPS" olarak bilinen düşük sülfat külü, fosfor ve kükürt içeren tam sentetik yağlar kullanılmalıdır. Oilmarkt stoklarında bulunan ve dizel araçlar için en iyi motor yağı seçenekleri olan 5W-30 motor yağı veya 5W-40 motor yağı, motor ömrünün uzamasına yardımcı olur. Ayrıca motorun iç yüzeyindeki sürtünmeyi azaltmak için motor yağ katkıları da periyodik bakımlarda tercih edilebilir.

Petrol Ofisi Maxima 5W40 4 Lt Tam Sentetik Motor Yağı

Petrol Ofisi

₺ 926.00

Benzin Nedir?

Benzin, ham petrolün daha düşük sıcaklıklarda damıtılmasıyla elde edilen, uçuculuğu yüksek, şeffaf ve kendine has keskin kokusu olan bir yakıttır. Dizel yakıta göre daha kolay alev alır (parlar). Bu özelliği, benzinli motorların seri ve yüksek devirli çalışmasına olanak tanır.

Benzinli Araç Nedir?

Benzinli araçlar, Nikolaus Otto'nun prensiplerine dayanan ve buji ile ateşleme sistemini kullanan motorlara sahiptir. Silindir içine alınan yakıt ve hava karışımı, piston tarafından sıkıştırılır ve bujinin çaktığı kıvılcım ile patlatılır. Bu patlama, pistonu hareket ettirir. Benzinli motorlar genellikle daha hafif, daha sessiz ve titreşimsiz çalışır.

Benzinli Araçların Avantajları Nelerdir?

Sürüş keyfine önem verenler için benzinli araçların sunduğu avantajlar şunlardır:

• Performans ve Hız: Hafif motor yapısı ve hızlı yanma sayesinde yüksek devirlere (RPM) çıkabilir, bu da yüksek beygir gücü ve ani hızlanma sağlar.
• Sessizlik: Dizel motorların karakteristik "tıkırtılı" çalışmasına kıyasla çok daha sessiz ve konforludur.
• Düşük Bakım Maliyeti: Turbo, enjektör pompası gibi karmaşık parçalar (atmosferik motorlarda) daha az olduğu için parça ve bakım maliyetleri genellikle daha düşüktür.
• Uygun Fiyat: Sıfır araç alımlarında genellikle dizel versiyonlara göre daha uygun fiyat etiketine sahiptir.

Benzinli Araçlar Hangi Yakıtı Kullanır?

Bu araçlar "Kurşunsuz Benzin" kullanır. Yakıtın kalitesi "oktan" sayısı ile belirlenir (örneğin 95 oktan, 98 oktan). Yüksek oktan, yakıtın sıkıştırma esnasında erken patlamaya (vuruntuya) karşı direncini gösterir. Yüksek performanslı spor otomobiller genellikle 98 oktan ve üzeri yakıta ihtiyaç duyarken, standart binek araçlar için 95 oktan yeterlidir.

Benzinli Araca Dizel Konulursa Ne Olur?

Benzinli bir araca yanlışlıkla dizel yakıt eklenmesi, dizel araca benzin konulması kadar yıkıcı (motoru parçalayıcı) etkiler yaratmasa da, motorun çalışma prensipleri nedeniyle çeşitli uyumsuzluk sorunlarının yaşanması muhtemeldir:

• Püskürtme ve Karışım Sorunları: Dizel yakıt, benzine göre daha yoğun ve yağlı bir yapıdadır. Benzinli araçların enjektörleri, daha ince yapıdaki benzine göre tasarlandığı için, dizeli silindir içine ideal incelikte (sis şeklinde) püskürtmekte zorlanabilir. Bu durum, yakıtın hava ile yeterince karışamamasına yol açabilir.
• Ateşleme Güçlüğü: Benzinli motorlar buji ile ateşleme yapar, ancak dizel yakıt sıkıştırma ile patlayan bir yapıdadır ve tutuşma sıcaklığı farklıdır. Bujilerin ürettiği kıvılcım, silindir içindeki dizel yakıtı tutuşturmakta yetersiz kalabilir. Bu da yanmanın gerçekleşmemesine veya eksik yanmaya neden olabilir.
• Çalışma Problemleri: Depodaki dizel oranı arttıkça, aracın hiç çalışmaması veya çalışsa bile yoğun duman atarak, sarsıntılı (tekleyerek) çalışması beklenebilir bir durumdur. Motorun kısa süre içinde stop etmesi de sık karşılaşılan olasılıklar arasındadır.
• Kurum ve Kirlilik Riski: Yanmayan dizel yakıtın, bujileri ıslatarak işlevsiz hale getirmesi veya egzoz sistemine (katalitik konvertöre) giderek burada tıkanıklıklara yol açma ihtimali bulunur.

Böyle bir durumda genellikle motorun mekanik olarak parçalanmasından ziyade, sistemin tıkanması veya kirlenmesi söz konusu olabilir. Sorunun giderilmesi için yakıt deposunun boşaltılması, yakıt hatlarının, filtrelerin ve bujilerin temizlenmesi (veya değişimi) gerekebilir.

Benzinli Araçların Bakımı Nasıl Yapılır?

Benzinli araçların bakımı daha pratik olsa da ihmal edilmemelidir.

• Ateşleme Sistemi: Bujilerin belirli kilometrelerde (örneğin 40.000 - 60.000 km) değiştirilmesi yakıt tüketimi ve performans için kritiktir.
• Sıvı Kontrolleri: Direksiyon hidrolik yağları ve fren hidrolik yağı seviyeleri düzenli kontrol edilmelidir. Bu yağların nem kapması fren performansını düşürebilir.
• Temizlik: Aracın iç ve dış aksamının korunması için oto bakım ve temizlik ürünleri kullanılmalı, motor temizliği profesyonel ürünlerle yapılmalıdır.

Benzinli Araçlar İçin En Uygun Motor Yağı Hangisidir?

Benzinli motorlar yüksek devir çevirdiği için ısınma eğilimindedir. Bu nedenle ısıya dayanıklı, sürtünmeyi minimize eden tam sentetik veya yarı sentetik yağlar tercih edilmelidir. Oilmarkt üzerinden aracınızın marka ve modeline uygun 0W-20 motor yağı, 5W-30 motor yağı gibi vizkozite değerlerini seçebilirsiniz.

Shell Helix Ultra SP 0W-20 5 Lt Motor Yağı

Shell

₺ 2025.00

Benzinli ve Dizel Araçlar Arasındaki Farklar

İki motor tipi arasındaki temel farkları aşağıdaki tabloda özetleyebiliriz:

Dizel mi Daha İyi Benzin mi?

Bu sorunun cevabı tamamen kullanım amacınıza bağlıdır.

• Yılda 15.000 km'den fazla yol yapıyorsanız, dizel araç yakıt tasarrufu ile farkı amorti eder.
• Şehir içi kısa mesafe kullanıyorsanız ve konfor arıyorsanız, benzinli araç daha mantıklıdır.
• Ağır yük taşıyacaksanız veya römork çekecekseniz dizelin torkuna ihtiyacınız vardır.
• Spor sürüş ve hızlanma istiyorsanız benzinli motor sizi daha çok tatmin eder.

Şanzıman tipi de sürüş kalitesini etkiler. Aracınız ister manuel ister otomatik olsun, vites geçişlerinin pürüzsüzlüğü için kaliteli manuel şanzıman yağları veya otomatik şanzıman yağları kullanmak şanzıman ömrünü uzatır.

Dizel ve benzin arasındaki fark; yakıtın yanma biçimi, sürüş karakteri, bakım ihtiyaçları ve toplam maliyet hesabıyla şekillenir. “Ben hangisini seçmeliyim?” sorusunun en doğru cevabı; yıllık kilometreniz, sürüş rotanız ve bakım disiplininizdir. Seçiminiz ne olursa olsun, doğru motor yağı, uygun şanzıman yağı, sağlıklı bir soğutma sistemi için antifriz ve düzenli oto bakım ve temizlik ürünleri kullanımı aracınızın ömrünü uzatır. Oilmarkt tarafında ise otomotivden endüstriyel yağlar çözümlerine kadar geniş ürün ailesiyle bu ihtiyaçları tek yerden planlamak kolaylaşır.

Sıkça Sorulan Sorular 

Mazot ve Dizel Aynı Şey mi?

Halk arasında karıştırılsa da günlük kullanımda mazot ve dizel çoğunlukla aynı yakıtı ifade eder. “Mazot” Fransızca “mazout”tan gelir; Türkiye’de genellikle dizel yakıt (motorin) için kullanılır. “Dizel” ise Rudolf Diesel’den gelen teknik isimdir; istasyonda “motorin/dizel” yazan pompadan aldığınız yakıt, halk arasında “mazot” diye anılır.

Motor yağı ne sıklıkla değiştirilmelidir?

Genellikle 10.000 km ile 15.000 km arasında veya yılda bir kez değiştirilmesi önerilir. Ancak aracın kullanım kılavuzundaki süre esastır.

Endüstriyel yağlar otomobillerde kullanılır mı?

Hayır, endüstriyel yağlar (örneğin hidrolik sistem yağları veya kesme sıvıları) otomobil motorları için uygun değildir. Her makine kendi çalışma prensibine uygun, spesifikasyonları karşılayan yağ ile çalışmalıdır.

Katkı maddeleri işe yarıyor mu?

Kaliteli markaların ürettiği yakıt katkıları ve motor yağ katkıları, enjektör temizliği, oktan artırma veya sürtünme azaltma gibi konularda motora yardımcı olur. Ancak güvenilir olmayan ürünlerden kaçınılmalıdır.