Performans hava filtresi, uygulamasındaki kolaylık, erişilebilir maliyeti ve motora sağladığı dinamizm nedeniyle araç sahiplerinin modifiye serüveninde genellikle değiştirdiği ilk parçadır. Araç tutkunlarının bir kısmı bu değişimi saf performans artışı elde etmek için yaparken, bir kısmı da kaputun altında daha estetik bir görünüm yakalamak ve motorun o tok, sportif emiş sesini duymak için tercih eder. İçten yanmalı motorun tam verimle çalışabilmesi için yakıt kadar havaya da ihtiyacı vardır. Motorun nefes borusu niteliğindeki bu sistemde, dışarıdan emilen havanın içindeki toz, kir ve partiküllerin süzülerek yanma odasına en temiz haliyle iletilmesi hayati önem taşır. İşte bu noktada, standart filtrelerin kısıtlayıcı yapısından kurtulmak ve araçlarına en uygun çözümleri Oilmarkt güvencesiyle temin etmek isteyenler için performans hava filtresi (diğer adıyla açık hava filtresi veya spor hava filtresi) devreye girer.
Bir otomobilin sağlıklı şekilde çalışabilmesi ve uzun ömürlü olması için çeşitli filtreleme sistemlerine ihtiyacı vardır. Genel olarak araç filtreleri şunlardır:
En temel tabirle hava filtresi, motorun emiş yolundaki fiziksel bir güvenlik duvarıdır. Motorun yanma işlemi için ihtiyaç duyduğu havanın geçtiği ilk ve en önemli süzgeç konumundadır.
Arabada hava filtresi, dışarıdan çekilen havanın içindeki toz, kir, böcek ve diğer zararlı partikülleri yüksek oranda süzerek temizler. Bu sayede silindirlerin, pistonların ve supapların yabancı maddeler sebebiyle çizilmesini veya erken aşınmasını engeller.
Motor tipine göre ufak farklılıklar gösterse de, hava filtresi; genellikle kaputu açtığınızda motor bloğunun sağ veya sol üst köşesinde yer alan, kalın plastik bir hava emiş borusuyla motora bağlanan siyah, kapalı plastik bir kutunun içidir.
Fabrika çıkışında araçlarda genellikle kâğıt bazlı, sık gözenekli ve kapalı kutu içinde yer alan standart hava filtreleri kullanılır. Bu filtrelerin temel amacı maksimum sessizlik ve uzun ömürdür; ancak gözeneklerinin çok küçük olması, havanın yanma odasına ulaşırken dirençle karşılaşmasına (kısıtlanmasına) neden olur. Performans hava filtresi, bu kısıtlamayı ortadan kaldırmak için tasarlanmış özel bir donanımdır. Genellikle pamuk, sünger veya özel sentetik materyallerden üretilen performans hava filtresi, standart filtrelere göre çok daha geniş gözeneklere sahiptir. Bu sayede motorun daha rahat emiş yapmasını, adeta derin bir nefes almasını ve çok daha fazla hava (oksijen) ile buluşmasını sağlar.
Açık hava filtresinde temel amaç, aracın orijinal kapalı kutu sisteminin emiş gücünü yükseltip yanma odasına daha yoğun oksijen göndermektir. Soğuk ve yoğun hava, içinde standart sıcaklığa kıyasla daha fazla oksijen molekülü barındırır. Motor kontrol ünitesi (ECU) bu artan oksijeni algıladığında, buna uygun oranda yakıt gönderir ve sonuç olarak daha güçlü bir yanma (patlama) gerçekleşir.
Açık hava filtresinin sağladığı temel avantajları şu şekilde sıralayabiliriz:
| Özellik | Standart (Kâğıt) Hava Filtresi | Performans (Açık) Hava Filtresi |
| Malzeme | Sıkıştırılmış Kâğıt / Selüloz | Pamuk, Sünger, Sentetik |
| Hava Akışı | Düşük / Kısıtlı | Yüksek / Rahat |
| Motor Sesi | Sessiz (Fabrika standartları) | Yüksek ve Sportif |
| Bakım | Tıkanınca çöpe atılır, yenisi takılır | Yıkanır, yağlanır ve tekrar kullanılır |
| Maliyet | Satın alırken ucuz, uzun vadede maliyetli | Satın alırken pahalı, uzun vadede ekonomik |
Araç sahiplerinin en çok merak ettiği konuların başında açık hava filtresi beygir artırır mı sorusu gelir. Emilen havanın artması sonucu motorda bir miktar güç artışı yaşanır, ancak bu durum ağırlıklı olarak üst devirlerde (yüksek RPM) hissedilir. Alt devirlerde ise durum biraz farklıdır. Yüksek miktarda havanın silindirlere aniden dolması, alt devirlerdeki mevcut yakıt haritasıyla tam örtüşmeyebilir ve nadiren de olsa çok hafif bir tork kaybı hissedilebilir.
Peki, açık hava filtresi kaç hp verir? Genel olarak sadece bir spor hava filtresi takarak devasa güçler elde etmek mümkün değildir. Aracın motor hacmine ve yapısına göre ortalama 2 ila 5 beygir (HP) arasında bir artış gözlemlenebilir. Asıl hissedilen fark, beygir gücündeki devasa değişimden ziyade, aracın gaz pedalına verdiği tepkilerin çok daha canlı ve istekli hale gelmesidir.
Hava filtresi yakıtı etkiler mi sorusuna teknik olarak bakarsak; motora giren hava miktarının artması, yanma verimliliğini artıracağından normal kullanımda yakıt tüketimini olumlu yönde (düşüş) bile etkileyebilir. Ancak pratikte, açık hava filtresi yakıt tüketimini artırır mı sorusunun cevabı genellikle "evet" olur. Bunun sebebi filtrenin kendisi değil, sürücünün değişen psikolojisidir. Performans hava filtresi takıldıktan sonra ortaya çıkan o harika emiş sesini duymak isteyen sürücüler, gaza daha fazla ve agresif basma eğiliminde olurlar. Bu agresif sürüş tarzı doğal olarak yakıt tüketimini artırır.
Bir performans hava filtresi satın almak işin sadece yarısıdır; asıl önemli olan açık hava filtresi nasıl takılır ve açık hava filtresi nereye takılır sorularının doğru yanıtlanmasıdır.
Kapalı kutu hava filtre sisteminin sökülüp, yerine bir kelepçe, adaptör boru ve tornavida yardımıyla takılan performans hava filtresi, kesinlikle motordan uzak bir noktaya konumlandırılmalıdır. Performans hava filtresi zararları ve olumsuz performans hava filtresi yorum konularının neredeyse tamamı yanlış montajdan kaynaklanır.
Bunu önlemek için performans hava filtresinin etrafına mutlaka bir ısı kalkanı (heat shield) yerleştirilmeli veya filtre, aracın ön panjuruna, tampon boşluğuna doğru (soğuk havayı doğrudan alabileceği bir yere) uzatılmalıdır.
Performans hava filtrelerinin çalışma mantığı temel olarak oksijen akışını artırmak olsa da, aracın yakıt türüne ve motor teknolojisine göre elde edilecek sonuçlar farklılık gösterebilir. Peki, açık hava filtresi hangi araçlara takılır ve bu araçlarda nasıl bir etki yaratır? Gelin farklı motor ve araç tiplerindeki uygulamalara yakından bakalım.
Karbüratörlü veya tek nokta enjeksiyonlu eski nesil araçlarda (Tofaş, Lada vb.) açık hava filtresi hangi araçlara takılır sorusunun bir yanıtı olarak sıkça uygulanır. Bu araçlarda kep adı verilen bir adaptörle takılan filtre, özellikle LPG'li kullanımlarda hava/yakıt ayarının doğru yapılması şartıyla gaza tepki süresini iyileştirir ve tok bir motor sesi verir.
Motosiklet kullanıcıları için de motosiklet ve scooter performans hava filtreleri vazgeçilmezdir. Özellikle modifiyeli scooterlarda veya egzoz sistemi değiştirilmiş yarış motosikletlerinde motosiklet performans hava filtresi kullanımı zorunluluk haline gelir. Çünkü açık egzozla dışarı atılan gaz miktarı artınca, motorun içeriye alması gereken temiz hava miktarının da artması gerekir.
Motosiklet açık hava filtresinde mantık otomobillerle aynıdır. Motora giren hava miktarını maksimize ederek yanmayı iyileştirir ve özellikle üst devirlerde motorun rahatlamasını sağlar.
Karbüratörlü motosikletlerde filtre değişiminden sonra mutlaka karbüratör meme (jet) ayarı yapılmalıdır. Aksi takdirde motor fakir karışımda (çok hava, az yakıt) çalışır ve motorunuz aşırı ısınıp piston eritebilir.
Motosiklet hava filtresinde; standart kâğıt filtreler genellikle 10.000 - 15.000 km arasında değiştirilirken, performans filtreleri bu kilometrelerde sadece temizlik gerektirir.
Motosiklet hava filtresi değişmezse ; filtre tıkanabilir, motor boğulur, çekişten düşer ve yakıt tüketimi artabilir.
Performans veya standart fark etmeksizin, hava filtresinin durumu motorun sağlığıyla doğrudan ilişkilidir. Filtreyi iptal etmenin yaratacağı tehlikelerden, uzun ömürlü performans filtrelerinin nasıl temizleneceğine kadar bakım sürecinde dikkat edilmesi gereken kritik detayları inceleyelim.
Kısa bir cevap vermek gerekirse; evet çalışır ama bu motorunuz için yapabileceğiniz en kötü şeylerden biridir. Motor çalışırken yanma odasına oksijen sağlamak için dışarıdan sürekli olarak büyük bir vakum gücüyle hava emer. Eğer bu emiş hattında koruyucu bir bariyer olmazsa, motor adeta devasa bir elektrik süpürgesine dönüşür
Filtresiz bir motor, yoldaki tozu, kumu, böcekleri ve hatta küçük taşları doğrudan silindirlerin içine çeker. Bu partiküller zımpara etkisi yaratarak piston sekmanlarını ve silindir duvarlarını saniyeler içinde çizer, motorun kompresyon kaybetmesine ve nihayetinde yatak sarmasına ("motor yemesine") neden olur. Motorda hava filtresinin görevi nedir sorusunun en kritik cevabı budur: Motorun hayatını korumak.
Standart kâğıt filtrelerin aksine, performans hava filtresi yıkanır mı ve temizlenir mi sorularının cevabı kesinlikle evettir. Yıkanabilir olmaları, bu ürünlerin en büyük avantajıdır. Peki, açık hava filtresi nasıl temizlenir? Bu işlem araç yıkamaktan veya standart temizlik yöntemlerinden biraz farklıdır. Filtrenin hassas pamuk veya sünger dokusuna zarar vermemek için sıradan deterjanlar veya tazyikli su kesinlikle kullanılmamalıdır. Temizlik işlemi; filtreye özel olarak üretilen temizleme solüsyonlarının kullanılması, düşük basınçlı suyla durulanması, kendi halinde kurumaya bırakılması ve son aşamada özel filtre yağı ile yeniden yağlanması prensibine dayanır.
Açık hava filtresi, standart kâğıt filtrelerden tamamen farklıdır. Kâğıt filtreler her periyodik bakımda (genellikle 10.000 - 15.000 kilometrede bir) çöpe atılıp yenisiyle değiştirilirken, kaliteli bir performans filtresinin değişim ömrü genellikle "ömür boyu" (milyon kilometre garantili modeller mevcuttur) olarak ifade edilir. Standart filtreler gibi belirli bir kilometrede çöpe atılmazlar; bunun yerine düzenli bakıma ve temizliğe ihtiyaç duyarlar.
Doğru bir motor hava filtresi temizleme işlemi için şu adımları takip etmelisiniz:
Filtre temizliği sonrası ihtiyaç duyacağınız özel yağlardan, garajınızdaki kompresörlerin verimini artıracak endüstriyel yağlara kadar en uygun otomotiv özel ürünleri ve motosiklet bakım ürünlerini listeledik.
Yıkanabilir performans hava filtrelerinin temizlik sonrası yeniden yağlanması için özel olarak formüle edilmiştir. Motul hava filtresi yağları, havadaki tozu mükemmel şekilde hapsederek motorunuzun güvenliğini sağlar.
Özetlemek gerekirse; performans hava filtresi, aracınızın nefes yollarını açan, gaz tepkilerini iyileştiren ve sürüş keyfini artıran, doğru uygulandığında son derece faydalı bir donanımdır. Aracınızın yapısına uygun, en kaliteli filtre seçeneklerine Oilmarkt güvencesiyle ulaşarak ve izolasyon kurallarına dikkat ederek motordan alacağınız verimi güvenle bir üst seviyeye taşıyabilirsiniz.
